اونیکوفاژیا یا ناخن جویدن (Onychophagia) | علل و درمان

ناخن‌جویدن، که در منابع علمی با عنوان Onychophagia شناخته می‌شود، رفتاری مزمن و گاه ناخودآگاه است که در دسته اختلالات عادتی-رفتاری قرار می‌گیرد. شیوع این رفتار در دوران کودکی آغاز شده و در صورت عدم مداخله، ممکن است تا بزرگسالی تداوم یابد. طبق برآوردها، بین ۲۰ تا ۴۵ درصد کودکان و نوجوانان درجاتی از ناخن‌جویدن را تجربه می‌کنند.

با وجود ظاهر ساده آن، این اختلال می‌تواند نشانه‌ای از تنش‌های عمیق روانی یا بخشی از الگوهای وسواس‌گونه رفتاری باشد؛ بنابراین در صورتی که این عادت باعث آزار شما شده است، دریافت مشاوره آنلاین با روانپزشک می‌تواند راهکاری موثر برای شناسایی ریشه و درمان آن باشد.

علل و عوامل مؤثر ناخن جویدن

۱. عوامل روانی

اضطراب، تنش‌های درون‌فردی، اختلال نقص توجه ـ بیش‌فعالی (ADHD) و اختلال وسواس فکری‌ـ‌عملی (OCD) از جمله زمینه‌های روانی مرتبط با اونیکوفاژیا هستند. ناخن‌جویدن در چنین مواردی نقش مکانیزم دفاعی یا کاهش‌دهنده اضطراب را ایفا می‌کند.

۲. یادگیری اجتماعی

وجود سابقه ناخن‌جویدن در والدین یا اطرافیان می‌تواند از طریق الگوبرداری، این رفتار را در کودک تقویت کند. همچنین، نبود راهبردهای مقابله‌ای مؤثر در برابر فشارهای روانی موجب پایداری این عادت می‌شود.

۳. عوامل ژنتیکی و زیستی

برخی پژوهش‌ها به ارتباط میان استعداد ژنتیکی و رفتارهای تکرارشونده‌ عصبی (مانند موکَنیدن یا ناخن‌جویدن) اشاره داشته‌اند.

پیامدهای جسمی و روانی ناخن جویدن

• آسیب‌های جسمی: شامل تغییر شکل ناخن‌ها، پارگی پوست اطراف ناخن، بروز زخم، عفونت‌های قارچی و باکتریایی، و مشکلات دهانی همچون ساییدگی دندان‌ها و التهاب لثه.
• عوارض روانی و اجتماعی: کاهش عزت‌نفس، شرمساری در موقعیت‌های اجتماعی، و افزایش احساس گناه و اضطراب به دلیل ناتوانی در ترک عادت.

رویکردهای درمانی و مداخلات پیشنهادی ناخن جویدن

الف) درمان‌های رفتاری

• آموزش آگاهی از رفتار (Awareness Training): آموزش فرد برای شناسایی شرایط محرک و لحظات آغاز رفتار.
• درمان معکوس‌سازی عادت (Habit Reversal Training - HRT): معرفی پاسخ جایگزین فیزیکی که با عمل ناخن‌جویدن ناسازگار باشد.
• شرطی‌سازی منفی: استفاده از طعم‌های تلخ روی ناخن یا ابزارهایی برای ایجاد تداعی منفی.

ب) درمان‌های روان‌شناختی

درمان شناختی‌ـ‌رفتاری (CBT): اصلاح افکار ناکارآمد و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای برای مدیریت اضطراب.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT): پذیرش احساسات منفی و تمرکز بر تغییر رفتار به‌جای اجتناب از هیجان‌ها.

ج) مداخلات دارویی (در صورت نیاز)

در موارد شدید و همراه با اختلالات زمینه‌ای مانند OCD، داروهای ضد اضطراب یا مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRI) ممکن است به‌کار گرفته شوند، البته فقط با تجویز متخصص روان‌پزشکی.

پیشنهاد خواندن

---

در آغوش کشیدن؛ لمس ساده‌ای که جسم و جان را شفا می‌دهد!

شیزوفرنی چیست؟ | علائم، روش تشخیص و راه های درمان

نتیجه‌گیری

اونیکوفاژیا اگرچه در نگاه اول رفتاری ساده و بی‌ضرر به‌نظر می‌رسد، اما می‌تواند بازتابی از مشکلات روانی جدی‌تر باشد و در صورت مزمن‌شدن، پیامدهای قابل‌توجهی به‌دنبال داشته باشد. شناسایی زودهنگام، آموزش والدین، و بهره‌گیری از مداخلات علمی مانند مشاوره با روانشناس آنلاین می‌تواند در کاهش این رفتار و ارتقای سلامت روان مؤثر باشد.

منابع

Stein, D. J., Grant, J. E., & Franklin, M. E. (2016). Trichotillomania, skin picking, and other body-focused repetitive behaviors. American Journal of Psychiatry, 173(3), 235-240.

Williams, T. I., Rose, R., & Chisholm, S. (2020). Behavioural interventions for habitual nail biting (onychophagia) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020(5).

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.).