خواندن 7 دقیقه | انتشار 1401-01-25

0 نظر
505 بازدید

شیزوفرنی

نویسنده : محمد کارگر - کارشناسی ارشد روانشناسی

شیزوفرنی | محمد کارگر

شیزوفرنی چیست؟

شیزوفرنی که با نام های اسکیزوفرنی و روان گسیختگی نیز شناخته می شود، نوعی اختلال روانی است که با علائم روان پریشانه همراه است. 
در اختلال شیزوفرنی، فرد در رفتار و گفتار و درک واقعیت ها دچار مشکل می شود. 
فرد مبتلا به شیزوفرنی، باور دارد که هر آن چه انجام می دهد درست است و تمام باورهای خود را نیز، درست می داند و همواره به دنبال جلب توجه دیگران است.
در اختلال شیزوفرنی، فرد توانایی تشخیص و درک واقعیت ها را ندارد و هم چنین، از بیماری خود نیز آگاه نیست و تمامی توهم های خود را عین واقعیت باور دارد؛ به همین دلیل، درمان و روند معالجه، بسیار دشوار می شود.
شیزوفرنی معمولا در سن بلوغ و اوایل نوجوانی تا 30 سالگی بروز می کند و شروع آن با بحران های اجتماعی همراه است. اگر شیزوفرنی قبل از سن 17 سالگی بروز کند، به عنوان شیزوفرنی زودرس شناخته می شود و شروع آن قبل از سن 12 سالگی، شیزوفرنی کودکان نام دارد.
هم چنین، ممکن است در مواردی، شیزوفرنی در سنین بین 40 تا 60 سال بروز کند که شیزوفرنی دیررس نامیده می شود.

شیزوفرنی

علائم شیزوفرنی

علائم اختلال شیزوفرنی به 3 دسته تقسیم می شود؛ علائم مثبت، علائم منفی و علائم شناختی.

  1. علائم مثبت شیزوفرنی
    - علائم مثبت شیزوفرنی، علائمی هستند که در طی یک دوره در فرد بروز می کنند و علائم روان پریشانه هستند که شامل توهم، هذیان و اختلال در رفتار و گفتار می باشند. معمولا توهم ها درباره ی هذیان هایی است که بیمار می گوید و گاها در بیان آن ها، دچار اختلال می شود. علائم مثبت شیزوفرنی، با افزایش سن بیمار، کاهش می یابند و به دارو نیز واکنش مثبت نشان می دهند. علائم مثبت شیزوفرنی، گاها می توانند حواس چشایی، بینایی، بویایی و لامسه را نیز درگیر کنند.
  2. علائم منفی شیزوفرنی
    علائم منفی شیزوفرنی، تاثیر بیشتری روی کیفیت زندگی و توانایی های فرد می گذارند. 
    علائم منفی شیزوفرنی به دارو کمتر پاسخ می دهند و شامل موارد زیر هستند:
    -کم عاطفگی
    -بی انگیزگی
    -مردم گریزی
    -اختلال در گفتار
    -عدم تمایل به برقراری روابط
    -ناتوانی در حس کردن لذت ها
    -اختلال در بروز احساسات
  3. علائم شناختی شیزوفرنی
    علائم شناختی شیزوفرنی، اولین و دائمی ترین علائمی هستند که در این بیماری یافت می شوند. علائم شناختی، معمولا قبل از شروع کامل بیماری رخ می دهند و پس از شروع آن، پایدارتر می شوند.
    علائم شناختی شیزوفرنی، در تسلط کلامی، حافظه، درک دیداری، درک شنیداری، درک بینایی و سرعت پردازش مسائل، اختلال ایجاد می کند.
    هم چنین، ممکن است بر شناخت اجتماعی و یا همان درک احساسات چهره نیز تاثیر بگذارد.
    علائم شناختی شیزوفرنی معمولا به داروها پاسخ نمی دهند و باید برای کنترل و درمان آن ها از روش های درمانی دیگر، استفاده کرد.

به طور کلی، علائم اصلی اختلال شیزوفرنی که در همه ی دسته ها دیده می شوند، عبارتند از:

  • توهم
  • هذیان
  • اختلال گفتار
  • اختلال رفتار
  • اختلال تفکر
  • عدم تمرکز
  • انزوا طلبی
  • بی انگیزگی یا کم انگیزگی
  • عدم آگاهی بیمار از بیماری خود
  • عدم توانایی در یادآوری
  • عدم توانایی در سازمان دهی امور و برنامه ریزی کردن
    اختلال شیزوفرنی ممکن است ناگهان بروز کند و یا آهسته و به تدریج، رشد کرده و علائم آن، به مرور پایدارتر شوند.

علت شیزوفرنی

علت بروز شیزوفرنی

همان طور که بیان شد، شیزوفرنی یک اختلال مغزی و روانی است و دلیل واحدی برای بروز آن وجود ندارد؛ بلکه عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی، هر دو در بروز شیزوفرنی موثر هستند که در ادامه، به توضیح این عوامل می پردازیم.

ژنتیک

اگر یکی از والدین به شیزوفرنی مبتلا باشد، احتمال بروز اختلال شیزوفرنی در فرزند، 10 درصد خواهد بود و اگر در خانواده، سابقه ی ابتلا به شیزوفرنی وجود نداشته باشد، احتمال ابتلای فرزندان، کمتر از 1 درصد است. 

عدم تعادل شیمیایی در مغز

عدم تعادل دوپامین و سروتونین(انتقال دهنده های عصبی) در مغز، سبب بروز اختلال شیزوفرنی می شود.

روابط خانوادگی

برخی پزشکان معتقدند که تنش در محیط خانواده، می تواند علائم شیزوفرنی را تحریک کند اما تا کنون، ثابت نشده که مشکلات خانوادگی، سبب بروز اختلال شیزوفرنی شوند.

مصرف مواد مخدر

مصرف ماری جوانا، LSD، حشیش و... می تواند سبب بروز علائم شیزوفرنی و یا تشدید آن ها شود.
هم چنین، برخی پژوهشگران معتقدند که مصرف داروهایی مانند استروئیدها در تحریک علائم شیزوفرنی، موثر هستند.

انواع شیزوفرنی

اختلال شیزوفرنی، یک اختلال بسیار پیچیده است و شناخت انواع آن، می تواند به خود فرد و اطرافیان وی، در برخورد با بیماری کمک کند.
اختلال شیزوفرنی به 4 نوع اصلی تقسیم می شود:

شیزوفرنی پارانویایی

شیزوفرنی پارانویایی، رایج ترین نوع شیزوفرنی است که شامل توهم و خیالات غیر واقعی می باشد. افراد مبتلا به شیزوفرنی پارانویایی، حس می کنند تحت نظر و تحت تعقیب هستند و یا کسی قصد آسیب رساندن به آن ها را دارد.
شیزوفرنی پارانویایی می تواند در سنین بالا نیز بروز کند.

شیزوفرنی کاتاتونیک(خلسه ای)

در افراد مبتلا به شیزوفرنی کاتاتونیک، علائم افسردگی و اختلال دو شخصیتی نیز مشاهده می شود. در شیزوفرنی کاتاتونیک، فرد در هر رفتاری زیاده روی می کند و از خود خشونت نشان می دهد و رفتارهای جنون مانند دارد.
هم چنین، افراد مبتلا به شیزوفرنی کاتاتونیک، معمولا به ندرت صحبت می کنند و تحرک بدنی کمی دارند.

شیزوفرنی اختلالی(بی نظمی)

شیزوفرنی اختلالی، معمولا در سنین 15 تا 25 سالگی بروز می کند و با نام جنون جوانی نیز شناخته می شود.
در شیزوفرنی اختلالی، فرد بیمار، توانایی درک افکار دیگران را نداشته و به سختی می تواند با آن ها ارتباط برقرار کند. شیزوفرنی اختلالی به مرور می تواند بر گفتار و حرکت کردن فرد نیز تاثیر بگذارد. در این نوع از اختلال شیزوفرنی، اعمال فرد کاملا غیر ارادی و غیر عمد هستند.

شیزوفرنی نامتمایز(نامشخص)

اختلال شیزوفرنی نامتمایز، پیچیده ترین نوع شیزوفرنی است و تشخیص آن بسیار دشوار و فقط بر عهده ی روان درمانگر می باشد.
در شیزوفرنی نامتمایز، فرد ممکن است علائم دو یا چند نوع شیزوفرنی را با هم داشته باشد. در این صورت، نمی توان به قطعیت بیان کرد که بیمار به کدام نوع از اختلالات شیزوفرنی مبتلا شده است.

شیزوفرنی کودکی

شیزوفرنی معمولال در افراد 15 تا 30 سال بروز می کند اما اگر فردی، زودتر از 12 سال به آن مبتلا شود، به آن شیزوفرنی کودکی می گویند که شامل علائم زیر می باشد:

  • افسردگی
  • بی خوابی یا کم خوابی
  • افت تحصیلی
  • انزوا طلبی و گوشه گیری
  • خشم و عصبانیت ناگهانی
  • رفتارهای عجیب و غیر طبیعی
  • تاخیر در راه رفتن و گفتار

تشخیص شیزوفرنی

روش تشخیص شیزوفرنی

برای تشخیص اختلال شیزوفرنی و انواع آن، درمانگر مواردی را بررسی می کند که عبارتند از:

  • شدت توهمات
  • نوع وهم و خیالات
  • طول مدت بیماری
  • شدت و نوع رفتارهای آشفته
  • اختلال در عملکرد شغلی و اجتماعی

پزشک با در نظر گرفتن موارد ذکر شده و برگزاری جلسات مشاوره، می تواند اختلال شیزوفرنی و نوع آن را تشخیص دهد.
"جهت مشاوره با پزشکان روانشناس می توانید به متخصصان ما در سامانه مراجعه نمایید."

عوارض اختلال شیزوفرنی

اختلال شیزوفرنی در صورت عدم درمان، می تواند منجر به بروز مشکلاتی در زندگی بیمار شود.

مهم ترین عوارض شیزوفرنی عبارتند از:

  • اقدام به خودکشی
  • صدمه به خود یا دیگران
  • افسردگی
  • وسواس فکری
  • اعتیاد به مواد مخدر
  • انزوای اجتماعی
  • رفتارهای پرخاشگرانه
  • عدم توانایی در تحصیل و کار

روش های درمان شیزوفرنی

درمان شیزوفرنی در مراحل اولیه، با استفاده از داروهای آنتی سایکوتیک انجام می شود و در صورت پیشرفت بیماری و تشدید علائم، روش های زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

درمان تکنولوژیک شیزوفرنی

این روش زمانی استفاده می شود که توهمات فرد بسیار قوی باشند و بیماری، با دارو قابل کنترل نباشد. 
تحقیقات نشان می دهند که درمان تکنولوژیک شیزوفرنی، بر علائم منفی و توهمات شنیداری فرد، تاثیر زیادی دارد.

دارو درمانی

روش اول برای درمان اختلال شیزوفرنی، مصرف داروهای ضد روان پریشی است که علائم بیماری را کاهش می دهند. نوع و دوز دارو، با توجه به شدت و نوع بیماری، متفاوت خواهد بود.

روان درمانی

خانواده درمانی، ارتباطات مثبت و یادگیری مهارت های اجتماعی، می توانند در درمان شیزوفرنی تاثیر مثبت داشته باشند.
این روش درمانی می تواند از بستری شدن فرد در بیمارستان و تشدید علائم شیزوفرنی، جلوگیری کند.

باید بدانید که درمان اختلال شیزوفرنی، یک پروسه ی زمان بر و طولانی می باشد؛ بنابراین باید برای درمان کامل، صبوری کنید؛ زیرا عدم درمان شیزوفرنی و نادیده گرفتن علائم آن، عوارض بسیاری را برای فرد و اطرافیان او به دنبال خواهد داشت.

این مطلب جنبه اطلاع رسانی دارد و راهکاری برای تجویز و استفاده نیست. به‌ هیچ‌ عنوان بدون مشورت با پزشک اقدام به مصرف دارو نکنید.

نویسنده مقاله:

 محمد کارگر آنلاین
محمد کارگر کارشناسی ارشد روانشناسی

  • عضو سازمان نظام روانشناسی و مشاوره
  • عضو مرکز آموزش مداوم دانشگاه علوم پزشکی شیراز
  • عضو انجمن APA آمریکا
  • عضو انجمن مشاوره ایران
  • دارای صلاحیت حرفه ای خانواده و ازدواج از بهزیستی فارس

نظرات
نظر/سوال خود را وارد نمایید:
چطور مشاوره آنلاین بگیرم؟
1 انتخاب پزشک و تخصص

پزشک و تخصص مورد نظر خود را انتخاب کنید

2 پاسخ به سوالات

به سوال های ارسال شده در صفحه چت پاسخ دهید

3 انتخاب نوع مشاوره

در قسمت پرداخت نوع مشاوره خود را که شامل "متنی" ، "صوتی " و "تصویری" هست را انتخاب کنید

4 انتخاب نوع مشاوره

نوع پرداخت خود را از بین "آنلاین" یا "کارت به کارت" انتخاب و پرداخت کنید

5 انتخاب نوع مشاوره

بر اساس نوع مشاوره ای که در بخش پرداخت انتخاب کردید پزشک پاسخ شما را میدهد