آندومتریوز چیست؟ علائم، علت و درمان آن در زنان

گاهی یک بیماری سال‌ها در بدن حضور دارد، اما چون علائمش با «طبیعی بودن» اشتباه گرفته می‌شود، جدی گرفته نمی‌شود. آندومتریوز (Endometriosis) یکی از همین بیماری‌هاست؛ اختلالی التهابی و مزمن که می‌تواند کیفیت زندگی، باروری و سلامت لگن زنان را تحت‌تأثیر قرار دهد. همچنین آندومتریوز در اکثر موارد می تواند علت دیر باردار شدن زنان باشد.

دکتر کاملیا ساداتی

دکترا روانشناسی

دریافت مشاوره فوری

هزینه 550,000 تومان

در این بیماری، بافتی شبیه آندومتر (لایه داخلی رحم) خارج از رحم رشد می‌کند نتیجه این واکنش، التهاب، چسبندگی و دردهای مکرر است. آگاهی از علت بیماری آندومتریوز، روش‌های تشخیص و درمان آندومتریوز از اهمیت بسیاری برخوردار است.

در ادامه به تعریف و علت بیماری آندومتریوز گرفته تا درمان آندومتریوز، عوارض کوتاه‌مدت، عوارض طولانی مدت آندومتریوز و تأثیر آن بر باروری می‌پردازیم.

آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز بیماری‌ای است که در آن بافتی شبیه آندومتر، خارج از رحم رشد می‌کند. به این بافت اندومتریوزیس نیز گفته می‌شود که می‌تواند در تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی، سطح لگن، روده و حتی مثانه دیده شود.

آندومتر چیست؟

آندومتریوز نشات گرفته از آندومتر یا همان جداره رحم است. در نتیجه برای درک بهتر بیماری، ابتدا باید بدانیم آندومتر چیست.

آندومتر لایه داخلی رحم است که هر ماه در چرخه قاعدگی ضخیم می‌شود تا در صورت بارداری از جنین حمایت کند. اگر بارداری رخ ندهد، این لایه ریزش کرده و خونریزی قاعدگی اتفاق می‌افتد.

فرق اندومتر با آندومتریوز چیست؟

آندومتر به لایه طبیعی داخل رحم گفته می‌شود که در عملکرد طبیعی رحم نقش دارد. اما آندومتریوز رشد غیرطبیعی بافتی مشابه آندومتر در خارج از رحم است که با درد و عوارض زیادی همراه است. در صورت مشکوک بودن به علائم می‌توانید در مشاوره آنلاین درمان اندومتریوز اطلاعات بیشتری درباره تفاوت اندومتر با آندومتریوز به دست آورید.

پیشنهاد خواندن

---

بی بی چک یا تست بارداری چیست؟ چه زمانی استفاده کنیم؟

بهترین دکتر نازایی و ای وی اف در مشهد

آندومتریوز رحم، تخمدان، لگن و روده

اندومتریوز زنان ممکن است نقاط مختلف بدن زنان شامل رحم، تخمدان، لگن و روده را درگیر کند:

1.آندومتریوز رحم

آندومتریوز رحم حالتی است که بافت شبیه آندومتر خارج از رحم یا در دیواره رحم رشد می‌کند. این وضعیت باعث درد شدید قاعدگی، خونریزی غیرطبیعی و گاهی درد تخمک‌گذاری می‌شود. در موارد پیشرفته می‌تواند چسبندگی لگن و کاهش باروری ایجاد کند. تشخیص با معاینه تخصصی، سونوگرافی آندومتریوز یا MRI انجام شده و درمان شامل دارو، هورمون یا جراحی است.

علائم آندومتریوز رحم شامل:

• درد شدید قاعدگی که با گذر زمان بدتر می‌شود
• خونریزی شدید یا طولانی‌مدت در پریود
• لکه‌بینی بین قاعدگی‌ها
• درد هنگام تخمک‌گذاری
• احساس فشار یا سنگینی در ناحیه پایین شکم

2.آندومتریوز تخمدان

شایع‌ترین محل درگیری است. در این حالت ممکن است کیست آندومتریوز یا همان کیست‌های اندومتریوزی تخمدان تشکیل شود که به آن «کیست شکلاتی» نیز گفته می‌شود. کیست شکلاتی در واقع کیست اندومتریوزی تخمدان است که بافت آندومتر داخل تخمدان رشد کرده و هر ماه خونریزی می‌کند. خون داخل کیست کهنه و تیره می‌شود و بافت داخل آن شبیه مایع غلیظ و قهوه‌ای رنگ است، به همین دلیل به آن «کیست شکلاتی» گفته می‌شود.

علائم آندومتریوز تخمدان به شکل زیر است:

• درد یک‌طرفه در پایین شکم (بسته به تخمدان درگیر)
• درد لگنی مداوم حتی خارج از زمان پریود
• تشدید درد قبل از شروع قاعدگی
• احساس نفخ یا پری شکم
• مشکل بارداری یا کاهش شانس باروری
• وجود کیست آندومتریوز (کیست شکلاتی) در سونوگرافی

3.اندومتریوز لگن

وقتی آندومترویز به این ناحیه نفوذ می‌کند، درگیری صفاق لگنی باعث دردهای عمقی در لگن می‌شود. دردی که ممکن است قبل یا حین قاعدگی تشدید شود و گاهی به کمر یا ران‌ها انتشار پیدا کند.

سایر علائم شایع شامل موارد زیر است:

• درد قاعدگی شدید و مقاوم به مسکن‌های معمولی
• درد هنگام رابطه جنسی (به‌ویژه درد عمقی)
• احساس فشار یا سنگینی در لگن
• درد هنگام دفع یا ادرار در زمان پریود
• نفخ و مشکلات گوارشی دوره‌ای

4. اندومتریوز روده

گاهی این بافت در روده رشد می‌کند و باعث نفخ و مشکلات گوارشی، درد دفع و علائم مشابه سندرم روده تحریک‌پذیر و آندومتریوز می‌شود. یکی سوالاتی که ذهن بیماران را درگیر می کند این است که علائم آندومتریوز روده چیست؟ می‌توان این موارد را برشمرد:

• درد هنگام دفع
• یبوست یا اسهال دوره‌ای
• خونریزی مقعدی در زمان پریود
• تشدید علائم گوارشی همزمان با قاعدگی

علت آندومتریوز چیست؟

علت قطعی آندومتریوز هکاملا شفاف و مشخص نیست، اما نظریه‌های علمی شامل:

• قاعدگی برگشتی  (Retrograde menstruation)

قاعدگی برگشتی حالتی است که در آن بخشی از خون قاعدگی به جای خروج طبیعی، از لوله‌های رحم به سمت لگن بازمی‌گردد. این خون حاوی سلول‌های آندومتر است و می‌تواند زمینه رشد بافتی مشابه آندومتر خارج از رحم را فراهم کند.

• اختلال سیستم ایمنی
• عوامل ژنتیکی
• تبدیل سلول‌های صفاق به بافت آندومتر
• عوامل هورمونی
• سابقه خانوادگی
• شروع زودهنگام قاعدگی
• چرخه‌های کوتاه قاعدگی
• خونریزی شدید
• نداشتن بارداری

اگر با علائمی مانند بی‌نظمی قاعدگی یا علت خونریزی شدید در پریودی مواجه هستید، بررسی تخصصی اهمیت دارد. این نشانه می‌تواند یکی از عوامل خطر اندومتریوز در زنان باشد.

 در این شرایط می‌توانید از خدمات مشاوره آنلاین و تلفنی با بهترین متخصص زنان زایمان در ایزوویزیت استفاده کنید.

علائم آندومتریوز چیست؟

علائم اندومتریوز گاهی می‌تواند مشابه دردهای دیگر ناحیه رحم مانند قاعدگی یا عفونت باشد اما معمولا شایع‌ترین علائم آن شامل موارد زیر است:

• درد قاعدگی شدید
• درد لگن و کمر
• درد هنگام رابطه جنسی
• درد تخمک‌گذاری
• خونریزی شدید
• خستگی مزمن
• مشکل بارداری
• نفخ و مشکلات گوارشی

درد آندومتریوز چگونه است؟

درد آندومتریوز معمولاً عمقی و مقاوم به مسکن‌های معمولی است. شدت درد لزوماً با شدت بیماری برابر نیست؛ حتی در اندومتریوز خفیف تا شدید ممکن است درد بسیار متفاوت باشد.

مراحل اندومتریوز

اندومتریوز بسته به شرایط پیشرفت بیماری و نوع و علائم آن شامل دسته‌بندی مختلف می‌شود. به همین دلیل پزشکان بیماری را در چهار مرحله طبقه‌بندی می‌کنند:

• خفیف
• متوسط
• شدید

بسیار شدید: در موارد پیشرفته ممکن است اندومتریوز عمقی (DIE) ایجاد شود که به بافت‌های عمقی لگن نفوذ می‌کند.

تشخیص آندومتریوز

تشخیص آندومتریوز ممکن است گاهی سال‌ها طول بکشد و روش‌های تشخیصی آن شامل:

• معاینه لگنی
• سونوگرافی آندومتریوز
• MRI اندومتریوز
• تست‌های تصویربرداری
• تشخیص غیرتهاجمی
• لاپاراسکوپی (استاندارد طلایی)

لاپاراسکوپی علاوه بر تشخیص، امکان جراحی اندومتریوز را نیز فراهم می‌کند.

ارتباط سریع و مستقیم در ایزوویزیت با دکتر انکولوژی زنان آنلاین می‌تواند کمک‌کننده باشد، به‌ویژه در موارد مشکوک به درگیری‌های پیچیده لگنی.

آندومتریوز و بارداری

موضوع مهم دیگر آندومتریوز و بارداری است که معمولا سوال اغلب افراد مبتلا به اندومتریوز است. درباره ارتباط اندومتریوز و ناباروری باید گفت این بیماری می‌تواند باعث:

• اختلال در تخمک‌گذاری
• چسبندگی لگنی
• کاهش کیفیت تخمک
• التهاب محیط لگن

در نتیجه اندومتریوز می‌تواند یکی از دلایل ناباروری در زنان یا علت دیر باردار شدن زنان باشد. با این حال، بسیاری از زنان مبتلا همچنان باردار می‌شوند. برنامه‌ریزی بارداری در این بیماران باید زیر نظر متخصص انجام شود.

تاثیر آندومتریوز بر تخمک‌گذاری

تاثیر آندومتریوز بر تخمک‌گذاری می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم باشد. در مواردی که آندومتریوز تخمدان باعث تشکیل کیست‌های اندومتریوزی تخمدان (کیست شکلاتی) می‌شود، بافت طبیعی تخمدان تحت فشار قرار گرفته و ذخیره تخمدانی کاهش می‌یابد؛ این موضوع می‌تواند کیفیت و تعداد تخمک‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

از طرف دیگر، التهاب مزمن لگنی ناشی از اندومتریوز محیط هورمونی و ایمنی اطراف تخمدان را تغییر می‌دهد. این التهاب ممکن است روند آزادسازی تخمک را مختل کرده یا زمان‌بندی تخمک‌گذاری را به‌هم بزند. به همین دلیل، در برخی بیماران اختلال در تخمک‌گذاری یا کاهش کیفیت تخمک دیده می‌شود.

با این حال، همه مبتلایان دچار مشکل تخمک‌گذاری نمی‌شوند. شدت بیماری، مرحله اندومتریوز خفیف تا شدید و وجود یا عدم وجود درگیری تخمدان نقش تعیین‌کننده دارد. ارزیابی ذخیره تخمدان و برنامه‌ریزی دقیق درمان می‌تواند شانس باروری را به‌طور قابل توجهی بهبود دهد.

آیا بیماری اندومتریوز درمان دارد؟

در پاسخ به این پرسش که آیا بیماری آندومتریوز درمان دارد؟ باید گفت در حال حاضر درمان قطعی برای آندومتریوز وجود ندارد، اما با درمان‌های دارویی، هورمونی یا جراحی می‌توان علائم را کنترل کرد و پیشرفت بیماری را کاهش داد. انتخاب روش درمان آندمتریوز به شدت علائم، سن و برنامه بارداری فرد بستگی دارد و نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

بهترین دارو برای درمان آندومتریوز چیست؟

درباره بهترین دارو برای درمان اندومتریوز پاسخ قطعی و یکسانی برای همه وجود ندارد، چون انتخاب دارو به شدت علائم، سن، تمایل به بارداری و مرحله بیماری بستگی دارد. معمولاً درمان شامل داروهای ضدالتهاب برای کنترل درد و درمان‌های هورمونی برای مهار رشد بافت اندومتریوز است. تعیین بهترین گزینه باید حتماً توسط پزشک و بر اساس شرایط فردی انجام شود.

1. درمان دارویی درد

• NSAIDs یا داروهای ضد التهاب استروئیدی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن که درد و التهاب را کم کرده و موجب کاهش درد قائدگی یا درد آندومتریوز می‌شوند.
• مسکن‌های اختصاصی که توسط پزشک تجویز می‌شوند.

2. درمان هورمونی

• قرص‌های جلوگیری: با تنظیم و مهار نوسانات هورمونی چرخه قاعدگی، باعث کاهش رشد بافت اندومتریوز و کم شدن درد می‌شوند.
• پروژستین‌ها: نوعی هورمون مصنوعی شبیه پروژسترون هستند که رشد بافت‌های اندومتریوز را مهار کرده و خونریزی و التهاب را کاهش می‌دهند.
• آنالوگ‌های GnRH: این داروها به‌طور موقت فعالیت تخمدان را سرکوب کرده و سطح استروژن را پایین می‌آورند، در نتیجه ضایعات اندومتریوز کوچک‌تر و درد کمتر می‌شود.

3. عمل جراحی اندومتریوز

در موارد شدید، عمل جراحی اندومتریوز یا لاپاراسکوپی برای برداشتن ضایعات انجام می‌شود.

4. درمان خانگی اندومتریوز

• گرما درمانی
• مدیریت استرس
• خواب کافی

5. رژیم غذایی آندومتریوز

• کاهش مصرف غذاهای التهابی
• افزایش امگا 3
• مصرف سبزیجات برگ سبز

6. ورزش و اندومتریوز

ورزش منظم باعث کاهش التهاب و بهبود درد می‌شود.

7. فیزیوتراپی کف لگن

در کاهش درد لگنی بسیار مؤثر است.

8. درمان آندومتریوز در طب سنتی

برخی از رویکردهای گیاهی برای کاهش التهاب استفاده می‌شوند، اما باید زیر نظر پزشک باشند. این نکته را در نظر داشته باشید که درمان گیاهی آندومتریوز نباید جایگزین درمان پزشکی شود.

• زنجبیل: به‌صورت دمنوش یا پودر در غذا باعث کاهش التهاب و درد لگن می‌شود.
• زردچوبه: مصرف به شکل ادویه یا دمنوش می‌تواند روند التهاب بافت اندومتریوز را کم کند.
• نعناع و بابونه: به شکل چای یا دم‌کرده، آرام‌بخش عضلات لگن و کاهش درد قاعدگی مؤثر است.
• کمپرس گرم یا کیسه آب داغ: قرار دادن روی شکم یا لگن به کاهش اسپاسم عضلانی و تسکین درد کمک می‌کند.
• روغن‌های گیاهی (مثل کنجد یا سیاه‌دانه) برای ماساژ: با ماساژ ملایم لگن و پایین شکم، گردش خون افزایش یافته و درد کاهش پیدا می‌کند.
• اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی: کاهش مصرف غذاهای التهابی (مثل فست‌فود و قندهای ساده)، افزایش سبزیجات، میوه‌ها و مواد غنی از امگا 3، به کنترل علائم کمک می‌کند.

عوارض آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز تنها یک درد ساده قاعدگی نیست؛ این بیماری می‌تواند کیفیت زندگی و سلامت باروری زنان را تحت‌تأثیر قرار دهد. عوارض آن در کوتاه مدت و بلندمدت تقسیم‌بندی می‌شوند:

عوارض کوتاه مدت آندومتریوز

• درد شدید
• اختلال در فعالیت روزمره
• مشکلات گوارشی

عوارض طولانی مدت آندومتریوز

• ناباروری
• چسبندگی لگنی
• درد مزمن لگن
• مشکلات روانی ناشی از درد مزمن

آیا آندومتریوز سرطان است؟

این بیماری خوش‌خیم است، اما در موارد نادر ممکن است ریسک برخی سرطان‌های تخمدان کمی افزایش یابد. مراجعه به بهترین فلوشیپ انکولوژی زنان آنلاین یکی از ملزومات در روند تصمیمگیری در کنترل و درمان آن است.

آیا اندومتریوز باعث مرگ میشود؟

این بیماری کشنده نیست، اما در صورت عدم درمان می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت کاهش دهد.

آدنومیوز چیست؟ تفاوت آدنومیوز و آندومتریوز

تفاوت آدنومیوز و آندومتریوز در محل درگیری و بروز آن است. آدنومیوز بیماری‌ای است که در آن بافت آندومتر (لایه داخلی رحم) به داخل عضله رحم نفوذ می‌کند. این وضعیت باعث ضخیم شدن دیواره رحم، خونریزی شدید قاعدگی، درد لگن و گرفتگی عضلانی می‌شود و گاهی بر باروری تأثیر می‌گذارد. برخلاف آندومتریوز که بافت آندومتر خارج از رحم رشد می‌کند، آدنومیوز محدود به رحم است. این بیماری بیشتر در زنان ۳۰ تا ۵۰ سال شایع است و با کاهش سطح هورمون استروژن پس از یائسگی، علائم معمولاً کاهش می‌یابد. تشخیص معمولاً با سونوگرافی یا MRI رحم و درمان شامل داروهای هورمونی، مسکن و در موارد شدید جراحی است.

پیشگیری از ابتلا به اندومتریوز

هنوز روش قطعی برای پیشگیری از ابتلا به اندومتریوز وجود ندارد، اما کاهش التهاب، ورزش منظم و تنظیم هورمونی ممکن است کمک‌کننده باشد.

جمع‌بندی

آندومتریوز یا اندومتریوز یک بیماری شایع اما قابل‌کنترل است که می‌تواند از دردهای شدید قاعدگی تا ناباروری را شامل شود. تشخیص زودهنگام، پیگیری تخصصی و انتخاب روش درمانی مناسب، کلید مدیریت موفق آن است.

اگر علائم مشکوک دارید، مراجعه به بهترین دکتر آنلاین زنان یا حتی بررسی تخصصی‌تر نزد بهترین متخصص انکولوژی زنان آنلاین می‌تواند مسیر درمان را کوتاه‌تر کند. اگر هم از آندومتریوز خود آگاه هستید و نیاز دارید برای کنترل و درمان آن به صورت غیر حضوری (چت آنلاین و تلفنی) با متخصصان در ارتباط باشید میتوانید از سروویس مشاوره آنلاین درمان آندومتریوز در ایزو ویزیت استفاده کنید.

بدن شما هر ماه نشانه و پیام می‌فرستد؛ مهم این است که آن را جدی بگیرید.