آیا PRP می‌تواند به بازگشت عملکرد تخمدان کمک کند؟

کاهش ذخیره تخمدان، مشاوره آنلاین یائسگی زودرس و نارسایی زودرس تخمدان از جمله مشکلاتی هستند که می‌توانند قدرت باروری زنان را تحت تأثیر قرار دهند. با افزایش سن یا در اثر برخی ویزیت آنلاین با متخصص ژنتیک، خودایمنی و درمان‌های پزشکی مانند شیمی‌درمانی، تعداد و کیفیت تخمک‌های باقی‌مانده در تخمدان کاهش پیدا می‌کند.

دکتر فاطمه قلی زاده

متخصص زنان و زایمان

دریافت مشاوره فوری

هزینه 398,000 تومان

در سال‌های اخیر، روش PRP تخمدان به‌عنوان یکی از رویکردهای جدید برای بهبود احتمالی عملکرد تخمدان مورد توجه قرار گرفته است. این روش با استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت خون خود فرد انجام می‌شود و هدف آن تحریک احتمالی بافت تخمدان و بهبود فعالیت فولیکول‌هاست.

اما آیا تزریق PRP واقعاً می‌تواند عملکرد تخمدان را به حالت طبیعی بازگرداند؟ آیا این روش باعث افزایش ذخیره تخمدان، بهبود کیفیت تخمک یا بازگشت قاعدگی می‌شود؟ برای پاسخ به این سؤالات، باید شواهد علمی موجود را با دقت بررسی کرد.

PRP تخمدان چیست و چگونه عمل می‌کند؟

PRP مخفف عبارت Platelet-Rich Plasma به معنای پلاسمای غنی از پلاکت است. این فرآورده از خون خود فرد تهیه می‌شود و حاوی غلظت بالاتری از پلاکت‌ها نسبت به خون معمولی است.

پلاکت‌ها علاوه بر نقش مهمی در انعقاد خون، حاوی فاکتورهای رشد و مولکول‌های زیستی مختلفی هستند که در فرآیندهای ترمیم بافت، بازسازی سلولی و تنظیم پاسخ‌های التهابی نقش دارند.

در روش PRP تخمدان، ابتدا مقدار مشخصی خون از فرد گرفته می‌شود. سپس نمونه با استفاده از دستگاه سانتریفیوژ پردازش می‌شود تا پلاسمای غنی از پلاکت جدا شود. در مرحله بعد، این فرآورده با استفاده از روش‌های تخصصی و معمولاً ویزیت آنلاین با متخصص رادیولوژی (تصویربرداری)، به بافت تخمدان تزریق می‌شود.

هدف از این روش، تحریک احتمالی محیط بافت تخمدان و فعال‌سازی مسیرهای مرتبط با رشد فولیکول‌هاست.

پیشنهاد خواندن

---

TI-RADS در سونوگرافی تیروئید چیست؟ تفسیر درجات و نیاز به نمونه‌برداری

بعد از قطع آمپول لاغری چه اتفاقی می‌افتد؟ علت بازگشت وزن

PRP چگونه ممکن است بر عملکرد تخمدان تأثیر بگذارد؟

فرضیه اصلی درباره PRP این است که فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها می‌توانند بر محیط سلولی تخمدان تأثیر بگذارند.

برخی از فاکتورهای رشد مهم موجود در PRP عبارت‌اند از:

• PDGF: فاکتور رشد مشتق از پلاکت که در تکثیر و ترمیم سلولی نقش دارد.
• VEGF: فاکتور رشد اندوتلیال عروقی که در تشکیل عروق خونی و خون‌رسانی بافتی مؤثر است.
• TGF-β: فاکتور رشد تغییرشکل‌دهنده بتا که در تنظیم رشد سلولی و بازسازی بافت نقش دارد.
• IGF-1: فاکتور رشد شبه‌انسولینی که می‌تواند در تنظیم رشد و فعالیت سلول‌ها مؤثر باشد.

پژوهشگران معتقدند این عوامل ممکن است با بهبود محیط میکروسکوپی تخمدان، بر فعالیت فولیکول‌های باقی‌مانده تأثیر بگذارند.

بااین‌حال، باید توجه داشت که وجود این فاکتورهای رشد به معنای اثبات توانایی PRP در تولید تخمک‌های جدید یا بازسازی ذخیره تخمدان نیست. این سازوکارها همچنان در حال بررسی هستند.

چه افرادی ممکن است کاندیدای بهترین کلینیک پی آر پی در مشهد باشند؟

در مطالعات انجام‌شده، PRP بیشتر در گروه‌هایی از زنان بررسی شده است که با مشکلات زیر مواجه بوده‌اند:

۱. زنان مبتلا به کاهش ذخیره تخمدان (DOR)

کاهش ذخیره تخمدان به معنای کم‌شدن تعداد تخمک‌های باقی‌مانده در تخمدان است. این وضعیت معمولاً با بررسی تفسیر آنلاین آزمایش، سونوگرافی و ماموگرافی و تفسیر آنلاین رادیولوژی و سونوگرافی در سونوگرافی ارزیابی می‌شود.

در برخی مطالعات، پس از تزریق PRP تغییراتی در سطح AMH و تعداد فولیکول‌های قابل مشاهده گزارش شده است؛ اما این تغییرات در تمام پژوهش‌ها تکرار نشده‌اند و لزوماً به معنای افزایش مشاوره آنلاین اقدام به بارداری نیستند.

۲. زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان (POI)

نارسایی زودرس تخمدان زمانی مطرح می‌شود که عملکرد تخمدان پیش از ۴۰ سالگی دچار اختلال شود. این وضعیت می‌تواند با مشاوره آنلاین پریود نامنظم و تغییرات هورمونی همراه باشد.

در برخی پژوهش‌های اولیه، پس از تزریق PRP، علت و علائم یائسگی زودرس | آیا یائسگی زودرس خطرناک است؟ یا بهبود برخی ویزیت آنلاین با فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم گزارش شده است. بااین‌حال، بازگشت خون‌ریزی قاعدگی الزاماً به معنای بازیابی کامل عملکرد تخمدان یا بازگشت باروری نیست.

۳. زنان با پاسخ ضعیف به تحریک تخمدان (POR)

برخی زنان در جریان درمان‌های کمک‌باروری مانند IVF، با وجود دریافت داروهای تحریک تخمدان، تعداد کمی تخمک تولید می‌کنند.

PRP در این گروه نیز مورد بررسی قرار گرفته است. هدف از استفاده از آن، بهبود احتمالی پاسخ تخمدان به تحریک و افزایش تعداد تخمک‌های قابل برداشت است؛ اما هنوز شواهد کافی برای توصیه روتین این روش وجود ندارد.

آیا PRP می‌تواند ذخیره تخمدان را افزایش دهد؟

این یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره این روش است.

برای بررسی ذخیره تخمدان، پزشکان معمولاً از چند شاخص استفاده می‌کنند:

• AMH: هورمونی که به ارزیابی ذخیره تخمدان کمک می‌کند.
• FSH: افزایش آن در شرایط خاص می‌تواند با کاهش عملکرد تخمدان همراه باشد.
• AFC: تعداد فولیکول‌های آنترال قابل مشاهده در سونوگرافی.
• Estradiol: یکی از هورمون‌های مرتبط با فعالیت تخمدان.

شواهد درباره تغییر AMH و شاخص‌های دیگر پس از تزریق PRP یکدست نیست. در کارآزمایی تصادفی PROVA، AMH در گروه PRP از نظر عددی بالاتر بود، اما تفاوت با گروه کنترل معنادار نبود؛ تعداد تخمک‌های بالغ (MII) و بلاستوسیست‌های یوپلوئید نیز تفاوت معناداری نداشت. بنابراین، افزایش AMH به‌تنهایی اثبات‌کننده افزایش تخمک‌های قابل استفاده، بهبود کیفیت تخمک یا منفعت بالینی قطعی نیست.

برای مثال، یک متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که هفت کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده با مجموع ۴۲۲ شرکت‌کننده را بررسی کرده، بهبود برخی شاخص‌های آزمایشگاهی ذخیره تخمدان را پس از PRP گزارش کرده است. بااین‌حال، این پژوهش افزایش معناداری در میزان بارداری نسبت به گروه کنترل نشان نداده است.

بنابراین، افزایش احتمالی AMH یا تغییر سایر شاخص‌های هورمونی را نباید معادل تولید تخمک‌های جدید یا افزایش قطعی قدرت باروری دانست.

آیا PRP باعث بهبود کیفیت تخمک و افزایش شانس بارداری می‌شود؟

یکی از اهداف اصلی مشاوره آنلاین ناباروری، دستیابی به تخمک‌هایی با کیفیت مناسب برای لقاح و تشکیل جنین سالم است.

برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تزریق PRP ممکن است بر تعداد تخمک‌های بالغ و برخی شاخص‌های مرتبط با تشکیل جنین تأثیر بگذارد. بااین‌حال، کیفیت تخمک موضوعی پیچیده است و تنها با اندازه‌گیری AMH یا تعداد فولیکول‌ها نمی‌توان درباره آن قضاوت کرد.

در حال حاضر، شواهد علمی برای اثبات اینکه PRP به‌طور قابل‌اعتماد کیفیت تخمک را افزایش می‌دهد یا احتمال تولد نوزاد زنده را بیشتر می‌کند، کافی نیست.

یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز در سال ۲۰۲۶ که ۱۹ مطالعه و مجموعاً ۱۷۹۴ زن را بررسی کرده، نشان داده است که برخی شاخص‌های آزمایشگاهی و فولیکولی در مطالعات بدون گروه کنترل بهبود یافته‌اند؛ اما تحلیل مطالعات کنترل‌شده، بهبود پایدار و قابل‌اعتمادی در تعداد تخمک‌های بالغ و پیامدهای مهم بارداری و تولد زنده نشان نداده است.

PRP تخمدان چگونه انجام می‌شود؟

این روش معمولاً طی چند مرحله انجام می‌شود:

1. نمونه‌گیری خون: مقداری خون از خود فرد گرفته می‌شود.
2. جداسازی پلاکت‌ها: نمونه در دستگاه سانتریفیوژ قرار می‌گیرد تا پلاسمای غنی از پلاکت جدا شود.
3. آماده‌سازی PRP: فرآورده نهایی با روش و غلظت مشخص آماده می‌شود.
4. تزریق به تخمدان: پزشک متخصص با استفاده از تجهیزات تصویربرداری، PRP را به بافت تخمدان تزریق می‌کند.
5. پیگیری وضعیت تخمدان: پس از انجام روش، ممکن است آزمایش‌های هورمونی و سونوگرافی برای بررسی تغییرات احتمالی تکرار شوند.

نکته مهم این است که هنوز پروتکل استاندارد و مورد توافقی برای غلظت پلاکت، حجم تزریق، تعداد جلسات و فاصله زمانی بین تزریق‌ها وجود ندارد. به همین دلیل، نتایج مراکز مختلف ممکن است متفاوت باشد.

عوارض و خطرات احتمالی PRP تخمدان چیست؟

از آنجا که PRP از خون خود فرد تهیه می‌شود، احتمال واکنش‌های ایمنی ناشی از فرآورده خارجی کمتر است؛ اما این موضوع به معنای بی‌خطر بودن کامل روش نیست.

تزریق داخل تخمدان یک مداخله تهاجمی است و می‌تواند با عوارضی همراه باشد، از جمله:

• درد و ناراحتی در ناحیه لگن
• خونریزی یا لکه‌بینی
• عفونت
• آسیب احتمالی به بافت تخمدان یا عروق اطراف
• عوارض مرتبط با بیهوشی یا آرام‌بخشی، در صورت استفاده

اطلاعات موجود درباره ایمنی بلندمدت این روش هنوز محدود است. همچنین، نبود گزارش عوارض جدی در برخی مطالعات کوچک، به معنای اثبات ایمنی کامل آن نیست.

آیا PRP جایگزین درمان‌های معمول ناباروری است؟

خیر. در حال حاضر PRP نباید به‌عنوان جایگزین قطعی روش‌های استاندارد درمان ناباروری در نظر گرفته شود.

انتخاب روش درمان به سن، علت ناباروری، وضعیت ذخیره تخمدان، سابقه پزشکی و شرایط باروری زوجین بستگی دارد.

روش‌های متداولی که ممکن است با توجه به شرایط فرد مورد استفاده قرار بگیرند عبارت‌اند از:

• تحریک تخمک‌گذاری با داروهای مناسب
• درمان‌های کمک‌باروری مانند IVF
• بررسی و درمان علل زمینه‌ای اختلالات تخمدان
• مشاوره درباره گزینه‌های حفظ باروری یا استفاده از تخمک اهدایی در شرایط خاص

در زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان، درمان جایگزینی هورمون نیز با هدف حفظ سلامت استخوان‌ها، قلب و کنترل علائم کمبود استروژن اهمیت دارد؛ البته این درمان به معنای بازگرداندن ذخیره تخمدان نیست.

آیا PRP تخمدان از نظر علمی تأیید شده است؟

در حال حاضر، PRP تخمدان هنوز یک روش درمانی در حال بررسی محسوب می‌شود و شواهد کافی برای توصیه عمومی آن وجود ندارد.

سازمان ارزیابی باروری و جنین‌شناسی بریتانیا (HFEA) در ارزیابی خود از PRP داخل تخمدان اعلام کرده است که شواهد قابل‌اعتماد کافی برای اثبات سودمندی این روش وجود ندارد و مطالعات موجود نیز افزایش قابل‌اثباتی در احتمال تولد نوزاد نشان نداده‌اند.

همچنین، راهنمای به‌روز انجمن اروپایی تولیدمثل انسان و جنین‌شناسی (ESHRE) بر ارزیابی و مدیریت علمی نارسایی زودرس تخمدان تأکید دارد.

به همین دلیل، اگر PRP به‌عنوان یک گزینه درمانی مطرح شود، بهتر است در چارچوب پژوهش‌های بالینی معتبر یا با آگاهی کامل از محدودیت‌های شواهد و پس از مشاوره با متخصص ناباروری بررسی شود.

جمع‌بندی: آیا PRP می‌تواند عملکرد تخمدان را بازگرداند؟

PRP تخمدان یکی از روش‌های نوین پزشکی بازساختی است که با هدف بهبود محیط بافت تخمدان و تحریک احتمالی فعالیت فولیکول‌ها مورد مطالعه قرار گرفته است.

برخی تحقیقات، بهبود شاخص‌هایی مانند AMH، FSH و تعداد فولیکول‌های آنترال را پس از تزریق گزارش کرده‌اند؛ اما هنوز شواهد کافی برای اثبات بازسازی ذخیره تخمدان، تولید تخمک‌های جدید، بهبود قطعی کیفیت تخمک یا افزایش احتمال تولد نوزاد وجود ندارد.

بنابراین، نمی‌توان PRP را روشی اثبات‌شده برای بازگرداندن عملکرد تخمدان یا درمان قطعی نارسایی زودرس تخمدان دانست. تصمیم‌گیری درباره استفاده از این روش باید با بررسی دقیق شرایط فرد و مشورت با دکتر زنان آنلاین | ویزیت آنلاین با متخصص زنان و زایمان انجام شود.

منابع علمی

1. The value of intraovarian autologous platelet rich plasma in women with poor ovarian reserve or ovarian insufficiency: a systematic review and meta-analysis.
2. Evaluation of intraovarian injection of platelet-rich plasma for enhanced ovarian function and reproductive success in women with POI and POR.
3. Efficacy of intraovarian autologous platelet-rich plasma in women with poor ovarian reserve or ovarian insufficiency.
4. Intraovarian Platelet-Rich Plasma for Women with Diminished Ovarian Reserve: A Systematic Review and Meta-Analysis.
5. Guideline on premature ovarian insufficiency.
6. Platelet-rich plasma (PRP).